Vergrijzing van de bevolking, vernieuwende inzichten rond de zorg, en een toenemend financieel beslag maken ingrijpende veranderingen noodzakelijk. Anders wordt de zorg onhoudbaar. Veranderingen beginnen bij de dialoog tussen cliënt en professional. Over welke zorg het beste bijdraagt aan kwaliteit van leven, de sturing van de cliënt daarin, en de zelfredzaamheid van cliënt en zijn sociale netwerk. Vernieuwing van de arbeid en organisatie (sociale innovatie) zijn hierbij nodig om er handen en voeten aan te geven.

Bij BrabantZorg loopt een experiment waarin sociale innovatie (vernieuwing van arbeid en organisatie) in nauwe samenhang met vernieuwing van zorg in de praktijk wordt gebracht. Op verpleeghuisafdelingen in Sint Petrus in Boekel, Sint Joachim & Anna in Veghel en Katwijk in Oss wordt geëxperimenteerd met veranderingen op de werkvloer. Er wordt een nieuw zorgorganisatiemodel ontworpen, bedoeld om de kwaliteit van de zorg, het werk en de bedrijfsvoering aantoonbaar te verbeteren. Het gaat niet alleen om de zorg zelf maar bijvoorbeeld ook om de woonomgeving. Alles wordt opnieuw bekeken vanuit het perspectief van cliënt en familie. Het experiment is begin 2011 gestart en heeft een looptijd van ongeveer twee jaar.

Het experiment is een gezamenlijk initiatief van BrabantZorg, Hogeschool Utrecht en ActiZ, de brancheorganisatie van zorgondernemers. Het experiment moet onder andere laten zien hoe je vanuit een bestaande zorgorganisatie kunt komen tot geheel nieuwe zorgvormen en een daarbij horende organisatie. Belangrijk is ook dat in dit hele proces van ‘oud naar nieuw’ de medewerkers en cliënten/familie met elkaar de nieuwe zorg inrichten. Zij zijn het die de inhoud bepalen: medewerkers en cliënten/familie geven samen vorm en inhoud aan de vernieuwing. Het project startte in 2011 met een oriëntatiefase waarbij medewerkers en cliënten hun dromen over veranderingen in zorg en in het werk in beeld hebben gebracht. De daarvan gemaakte houtskoolschetsen zijn daarna omgezet in concrete uitwerkingsplannen. Het experiment is een samenspel van organisatieontwerp en -verandering om de nieuw ontwikkelde zorgorganisatiemodellen niet alleen te ontwikkelen maar ook meteen in de organisatie te implementeren. Het bijzondere van dit experiment is dat het volledig door de professionals wordt opgezet en geïmplementeerd in de organisatie in samenwerking met cliënten en hun families. Deze bottom-up benadering heeft een grote impact op de organisatiecontext, zoals op management en bestuur en de rol van ondersteunende diensten.

Vanaf begin 2012 is de daadwerkelijke invoering van de veranderingen opgepakt. Rond de zomer van 2012 wordt deze fase afgerond. Daarna komt gaandeweg ook in beeld wat de effecten zijn op kwaliteit van zorg, kwaliteit van arbeid en bedrijfsvoering. Het doel van het experiment is niet alleen een verbetering te realiseren voor BrabantZorg, maar vooral om een methodiek te ontwikkelen waarmee ook andere organisaties aan de slag kunnen met sociale innovatie. Hiervoor worden opgedane kennis en ervaring langs diverse kanalen verspreid in de branche.

Voor BrabantZorg levert het experiment naar verwachting direct en breder in de organisatie toepasbare kennis en ervaring op over zorgvernieuwing en daarvoor noodzakelijke vernieuwing van arbeid. De kennis die in het onderzoek wordt opgedaan, zal zodanig worden overgedragen, dat ook andere zorginstellingen er gebruik van kunnen maken in hun proces van innovatie.

In december 2012 is in tijdschrift 'Kwaliteit in Zorg' een artikel verschenen over het experiment. Hieronder is het artikel te lezen.