De Samenwerkwijze: Van zorgen voor naar samen oplossen

De Samenwerkwijze is een manier van werken waarbij inwoners met een hulpvraag zelf aan de slag gaan met hun eigen netwerk en zorgverleners. Ingrid, Dorien en Peter vertellen meer over de Samenwerkwijze en de wijkteams in de wijken De Ruwaard en Ussen in Oss.

Ingrid Kling is teammanager voor collega’s die werken in het wijkteam, voorheen de Proeftuin. Ze maakt deel uit van het netwerkteam van de Samenwerkwijze en van de wijkteams. Daarnaast geeft ze de daginvulling in de wijken Ruwaard en Ussen samen met het wijkteam vorm.

Dorien Coolen is welzijnscoach en vanuit deze rol ook aangesloten bij het wijkteam in De Ruwaard. “Ik kom bij mensen met een hulpvraag thuis. Volgens de Samenwerkwijze kijken we naar wat iemand nodig heeft of juist niet. Het doel is dan om de inwoner zo dicht mogelijk bij zichzelf te laten blijven zonder dat het wordt overgenomen.”

Peter de Roeck is wijkverpleegkundige bij BrabantZorg. “Ik werk het merendeel van mijn uren als aanjager Samenwerkwijze in wijkteam Ruwaard. Daarnaast ondersteun ik mijn collega-wijkverpleegkundigen van BrabantZorg bij preventie- en adviesgesprekken.

Werken volgens de Samenwerkwijze is een andere manier van werken

Wat is de Samenwerkwijze?

Ingrid, Dorien en Peter vertellen meer over de Samenwerkwijze: “De samenwerkwijze is de manier waarop we in Oss werken. Het komt oorspronkelijk uit de Proeftuin Ruwaard en wordt inmiddels in de hele gemeente toegepast. Het draait erom dat we niet meteen met een standaardoplossing of product komen, maar echt bij de bewoner aan de keukentafel gaan zitten. We stellen drie simpele vragen: Wat wil je? Wat kun je zelf? En wat heb je daarvoor nodig?”

“Daarna maken we samen met de inwoner een plan. We kijken wat iemand zelf kan doen, wat familie of buren kunnen betekenen en waar we als professionals moeten inspringen. Daarbij kijken we vooral naar wat er al in de wijk mogelijk is en wat we informeel en wijkgericht kunnen organiseren. Pas als dat niet genoeg is, schakelen we formele zorg in. Het mooie is dat we daarbij heel integraal kijken, over de grenzen van zorg, welzijn en de gemeente heen. Alles met de inwoner zelf in de regie. Mijn rol als aanjager is om dat proces in het wijkteam te stimuleren, collega’s te verbinden en te zorgen dat we met z’n allen blijven leren van deze manier van werken. Dat doen we onder andere in de leersessies in wijkhuis De Haard”, vertelt Peter.

We zijn gewend zorg rondom een zorgvraag op te zetten, terwijl je het wellicht ook collectief kan oplossen.

“Het doel van die leersessie is eigenlijk dat we met en van elkaar leren hoe we de Samenwerkwijze nog beter kunnen toepassen in de praktijk. We brengen casussen in, dus echte situaties uit de wijk, en gaan daarmee aan de slag met actieleren. We luisteren naar elkaars ervaringen, geven adviezen zonder meteen in discussie te gaan en kijken wat goed gaat en wat nog beter kan. Alleen als dat echt niet voldoende is, organiseren we zo nodig zorg vanuit de wijk.”

“Daardoor bouwen we kennis op, leren we elkaars expertise kennen, houden we de kwaliteit van de werkwijze scherp en inspireren we elkaar. Het is echt een plek waar we reflecteren, knelpunten oplossen en successen vieren. Uiteindelijk zorgt dit ervoor dat we steeds beter worden in het echt centraal stellen van de inwoner, in plaats van vast te houden aan onze eigen organisaties en routines."

Wat zijn wijkteams?

In de wijken De Ruwaard en Ussen gaan wijkteams aan de slag met hulpvragen van inwoners uit de wijk. Voorheen heette dit de Proeftuin. “Samen met wijkbewoners en organisaties bedenken we oplossingen waarbij ze hulp ontvangen, maar ook iets terugdoen voor de wijk. Een mooi voorbeeld daarvan is het Hoekhuis in De Ruwaard”, vertelt Dorien. “In het Hoekhuis vormen inwoners uit de wijk verschillende clubjes, zoals kledingreparatie/ naaiwerk, tuinieren, fietsreparatie, muziek, daginvulling, keukentafelgesprekken en er is zelf een koor.

Wij zijn dan als begeleider aanwezig, maar de inwoners bepalen zelf hoe ze het vormgeven. We hebben het Hoekhuis opgezet vanuit de behoefte van inwoners uit de wijk en het is super mooi om te zien dat er zoveel animo is. Het koor is zelfs groeiende met inwoners van alle leeftijden! Vaak denken inwoners ook dat ze iets niet meer kunnen, dan proberen we dan om te buigen naar ik kan weer. We gaan in gesprek met het netwerk en leggen contacten in de wijk om bijvoorbeeld samen te wandelen.”

Je moet de Samenwerkwijze zelf ook echt voelen en uit kunnen dragen.

“Het is echt de gezamenlijke interesse in de wijk die centraal staat. Alleen zo kan je zoiets moois als het Hoekhuis neerzetten. Door echt in de wijk op te halen waar de behoefte ligt, bereik je een grote groep inwoners. We investeren om de wijk zo stevig mogelijk te maken en dan pas kijken we waar een professional aansluit”, vult Ingrid aan.

De wijkteams, die vroeger Proeftuin heetten, zijn klein begonnen. Al doende leren we nog steeds,” vertelt Peter. “De wijkteams zijn zo’n tien jaar geleden ontstaan uit de behoefte om het écht anders te doen. De gemeente was destijds de initiatiefnemer, samen met een paar zorg- en welzijnsorganisaties waaronder BrabantZorg. Het is een andere manier van werken dan we gewend zijn, maar ook voor de cliënt. We moeten een stukje loslaten en dat is soms spannend.”

Peter vertelt een mooi voorbeeld over de kracht van de wijk; “Ik was in gesprek met een inwoner die veel thuis zat, we bespraken wat ze graag wilde doen en ze wilde meer naar buiten. Daarnaast was ik ook in gesprek met een andere inwoner en hij wilde graag het leven leven en erop uit gaan. Nu bleken deze twee inwoners elkaar te kennen, heb ik ze in contact gebracht en zijn ze samen koffie gaan drinken.”

De kracht van de Samenwerkwijze

“We zijn gewend om meteen aan de slag te gaan met de hulpvraag die er ligt, dat zit in ons zorghart. Met deze aanpak kijk je breder dan de hulpvraag die er in eerste instantie is. Met de Samenwerkwijze werken we preventief, een stukje zelfzorg ligt bij de inwoner en wij dragen daar onze deskundigheid aan wij als dat nodig is.”

“Vanuit de Samenwerkwijze organiseren wij ook een samenwerkoverleg”, vertelt Peter. “Een mooi voorbeeld hiervan is van een inwoner waar wij al zorg verlenen. Na een tijdje bij deze inwoner te komen, pikte ik wat dingen op waarvan ik dacht ‘hier moet ik iets mee doen’. Ik heb dit besproken met de inwoner en de nieuwe manier van werken uitgelegd. De inwoner stond hier voor open en er bleek een ingewikkelde casus achter te schuilen met meerdere componenten. We bespreken samen wie er aan tafel moeten tijdens het samenwerkoverleg om te helpen en wat relevant is om te vertellen.

We zijn bezig met een landelijke beweging. Partners hebben dezelfde dilemma’s om in deze opdracht onze weg te vinden. Als BrabantZorg kijken we wat we moeten doen om hierop aan te sluiten.

De inwoner hoeft het verhaal maar één keer te vertellen, iedereen stelt de vragen die gesteld moeten worden en je maakt ter plekke afspraken. Als casusregisseur houd ik de vordering in de gaten en bespreek ik dit samen met de inwoner. Vooraf vragen we altijd een welzijnscijfer op, dit was een drie. Nadat alle acties waren opgepakt was dit een negen! Ja dan krijg ik wel een lach op mijn gezicht.”

“Deze andere werkwijze is spannend voor mensen. We werken al jarenlang op dezelfde manier en opeens moeten we het anders gaan doen. Hier moeten we zorgvuldig mee omgaan.”